FLESSIONE NOMINALE
DECLINAZIONI
1^ MASCHILE FEMMINILE
singolare plurale singolare plurale
agricol-a agricol-ae ros-a ros-ae
agricol-ae agricol-arum ros-ae ros-arum
agricol-ae agricol-is ros-ae ros-is
agricol-am agricol-as ros-am ros-as
agricol-a agricol-ae ros-a ros-ae
agricol-a agricol-is ros-a ros-is
2^ MASCHILE FEMMINILE NEUTRO
singolare plurale singolare plurale singolare plurale
fag-i don-um don-a
amic-i fag-us
amic-us fag-orum don-i don-orum
amic-orum fag-i
amic-i fag-is don-o don-is
amic-is fag-o
amic-o fag-os don-um don-a
amic-os fag-um
amic-um fag-i don-um don-a
amic-i fag-e
amic-e fag-is don-o don-is
amic-is fag-o
amic-o
puer puer-i
puer-i puer-orum
puer-o puer-is
puer-um puer-os
puer puer-i
puer-o puer-is
vir vir-i
vir-i vir-orum
vir-o vir-is
vir-um vir-os
vir vir-i
vir-o vir-is
3^
(Attenzione ad ablativo singolare, genitivo plurale, nominativo/accusativo/vocativo neutro
plurale, che cambiano a seconda dei tre gruppi!)
Gruppo I: veri imparisillabi e falsi parisillabi
MASCHILE FEMMINILE NEUTRO
singolare plurale singolare plurale singolare plurale
flumen flumin-a
consul consul-es mater matr-es flumin-um
consul-is consul-um matr-is matr-um flumin-is flumin-ibus
consul-i consul-ibus matr-i matr-ibus flumin-i
flumen flumin-a
consul-em consul-es matr-em matr-es flumen flumin-a
consul consul-es mater matr-es flumin-ibus
consul-e consul-ibus matr-e matr-ibus flumin-e
Gruppo II: veri parisillabi e falsi imparisillabi
MASCHILE FEMMINILE NEUTRO
singolare plurale singolare plurale singolare plurale
urbs
civis civ-es urb-es os oss-a
urb-is
civ-is civ-ium urb-ium oss-is oss-ium
urb-i
civ-i civ-ibus urb-ibus oss-i oss-ibus
urb-em
civ-em civ-es urb-es os oss-a
urbs
civis civ-es urb-es os oss-a
urb-e
civ-e civ-ibus urb-ibus oss-e oss-ibus
vis vir-es
roboris vir-ium
robori vir-ibus
vim vir-es
vis vir-es
vi vir-ibus
Gruppo III: neutri in e-, -al, -ar
NEUTRO
singolare plurale
animal animal-ia
animal-is animal-ium
animal-i animal-ibus
animal animal-ia
animal animal-ia
animal-i animal-ibus
4^ MASCHILE FEMMINILE NEUTRO
singolare plurale singolare plurale singolare plurale
trib-us gen-u gen-ua
exercit-us exercit-us trib-us trib-uum gen-us gen-uum
exercit-us exercit-uum trib-us trib-ibus gen-u gen-ibus
exercit-ui exercit-ibus trib-ui trib-us gen-u gen-ua
exercit-um exercit-us trib-um trib-us gen-u gen-ua
exercit-us exercit-us trib-us trib-ibus gen-u gen-ibus
exercit-u exercit-ibus trib-u
5^ MASCHILE FEMMINILE
singolare plurale singolare plurale
di-es di-es r-es r-es
di-ei di-erum r-ei r-erum
di-ei di-ebus r-ei r-ebus
di-em di-es r-em r-es
di-es di-es r-es r-es
di-e di-ebus r-e r-ebus
AGGETTIVI
GRADO POSITIVO
1^ classe
A 3 uscite = il maschile e il neutro declinano come i sostantivi della 2^ declinazione e il
femminile come i sostantivi della 1^.
singolare plurale
MASCHILE FEMMINILE NEUTRO MASCHILE FEMMINILE NEUTRO
bon-us bon-a bon-um bon-i bon-ae bon-a
bon-i bon-ae bon-i bon-orum bon-arum bon-orum
bon-o bon-ae bon-o bon-is bon-is bon-is
bon-um bon-am bon-um bon-os bon-as bon-a
bon-e bon-a bon-um bon-i bon-ae bon-a
bon-o bon-a bon-o bon-is bon-is bon-is
pulch-er pulchr-a pulchr-um pulchr-i pulchr-ae pulchr-a
pulchr-i pulchr-ae pulchr-i pulchr-orum pulchr-arum pulchr-orum
pulchr-o pulchr-ae pulchr-o pulchr-is pulchr-is pulchr-is
pulchr-um pulchr-am pulchr-um pulchr-os pulchr-as pulchr-a
pulch-er pulchr-a pulchr-um pulchr-i pulchr-ae pulchr-a
pulchr-o pulchr-a pulchr-o pulchr-is pulchr-is pulchr-is
2^ classe = declinano come i sostantivi della 3^ declinazione (attenzione ad ablativo
singolare, genitivo plurale, nominativo/accusativo/vocativo neutro plurale!).
A 2 uscite singolare plurale
MASCHILE / NEUTRO MASCHILE / NEUTRO
FEMMINILE FEMMINILE
fort-is fort-e fort-es fort-ia
fort-is fort-ium fort-ium
fort-is
fort-i fort-i fort-ibus fort-ibus
fort-e fort-es fort-ia
fort-em
fort-is fort-e fort-es fort-ia
fort-i fort-ibus fort-ibus
fort-i
A 3 uscite singolare plurale
MASCHILE FEMMINILE NEUTRO MASCHILE / FEMMINILE NEUTRO
acer acr-is acr-e acr-es acr-ia
acr-ium
acr-is acr-is acr-is acr-ium acr-ibus
acr-i acr-i acr-i acr-ibus
acr-em acr-em acr-e acr-es acr-ia
acer acr-is acr-e acr-es acr-ia
acr-ibus
acr-i acr-i acr-i acr-ibus
A 1 uscita in -l, -r, -s, -x
singolare plurale
MASCHILE / FEMMINILE NEUTRO MASCHILE / FEMMINILE NEUTRO
audac-ia
audax audax audac-es audac-ium
audac-is audac-is audac-ium audac-ibus
audac-i audac-i audac-ibus audac-ia
audac-em audax audac-es audac-ia
audax audax audac-es audac-ibus
audac-i audac-i audac-ibus
GRADO COMPARATIVO
Tema dell'aggettivo di grado positivo (il tema è ottenuto togliendo la terminazione del
-ior, -ius,
genitivo singolare) + la prima per il maschile e femminile, la seconda per il
neutro; si declina come un sostantivo della 3^ declinazione (modelli da ricordare: consul
per il maschile e femminile e flumen per il neutro).
il genitivo singolare è alt-i e quindi il tema è alt- altior, altius
es. altus, a, um → →
fortis, e il genitivo singolare è fort-is e quindi il tema è fort- fortior, fortius
→ →
Assoluto
Non stabilisce alcun confronto fra termini e si rende in italiano con l'aggettivo di grado
positivo preceduto da "un po' ", "alquanto", "piuttosto", "troppo".
es. Dux crudelior fuit. Il comandante fu piuttosto crudele.
Uguaglianza
• tam, ita, aeque + aggettivo di grado positivo riferito al primo termine;
• II termine di paragone posto nello stesso caso del primo e preceduto da quam, ut,
ac/atque. Si hanno così dei correlativi del tipo tam…quam ("tanto…quanto"), ita…ut
("così…come"), aeque…ac/atque ("allo stesso modo di").
es. Puer est tam bonus quam diligens. Il ragazzo è tanto buono quanto diligente.
Minoranza
• minus + aggettivo di grado positivo riferito al primo termine;
• II termine di paragone posto nello stesso caso del primo preceduto da quam.
es. Paulus est minus diligens quam Marcus. Paolo è meno diligente di Marco.
Maggioranza
• aggettivo in -ior, -ius riferito al primo termine;
• II termine di paragone in ablativo semplice o posto nello stesso caso del primo e
preceduto da quam.
es. Paulus est diligentior quam Marcus / Marco. Paolo è più diligente di Marco.
GRADO SUPERLATIVO -issimus, -issima, -issimum;
Tema dell’aggettivo di grado positivo + si declina come un
aggettivo della I classe (modello da ricordare: bonus, a, um).
es. altus, a, um il genitivo singolare è alt-i e quindi il tema è alt- altissimus, a, um
→ →
fortis, e il genitivo singolare è fort-is e quindi il tema è fort- fortissimus, a, um
→ →
-errimus, -errima, -errimum.
Gli aggettivi in -er hanno il superlativo in
es. pulcher, ra, um pulcherrimus, a, um
→ -illimus, -illima, -illimum.
Gli aggettivi in -ilis, -ile hanno il superlativo in
es. facilis, e facillimus, a, um
→
Assoluto
Non stabilisce alcun confronto fra termini e si rende in italiano con il superlativo o con
l'aggettivo di grado positivo preceduto da "molto", "oltremodo", "assai".
es. Homerus poeta clarissimus est. Il poeta Omero è famosissimo.
Il poeta Omero è molto famoso.
Relativo
Stabilisce un confronto con un secondo termine chiamato "termine di relazione", che si
esprime in:
• genitivo semplice;
• e/ex o de + ablativo;
• inter o apud + accusativo.
Il superlativo relativo si rende in italiano con “il/la più…fra/di…”.
es. Homerus poeta est clarissimus poetarum / e-de poetis / inter-apud poetas.
Omero è il più famoso dei poeti. -ius
!! Ricorda: per quanto riguarda l'avverbio, il comparativo è in e il superlativo in
-issime.
es. agg. grado positivo gravis, e avv. grado positivo grave
→
agg. grado comparativo gravior, ius avv. grado comparativo gravius
→
agg. grado superlativo gravissimus, a, um avv. grado superlativo gravissime
→
Particolarità
GRADO POSITIVO GRADO COMPARATIVO GRADO SUPERLATIVO
bonus, a, um melior, melius optimus, a, um
malus, a, um peior, peius pessimus, a, um
magnus, a, um maior, maius maximus, a, um
parvus, a, um minor, minus minimus, a, um
multus, a, um plus
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.