Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 1 - Pagina 70 - 1 - Gli antichi Greci

Graecia clara et pulchra Mediterranei paeninsula est sed ob montuosam territorii naturam terra non admodum frugifera est; ideo agricolae praesertim oleas et vites colunt et magnam vini oleique copiam ferunt. Graeci non solum agricolae industrii sed etiam periti nautae sunt: nam et Athenis et Corintho solvunt et per Aegaeum pelagus ad isulas Cretam RhodumCyprum vel ad Adia Africaeque oras perveniunt et magna negotia cum populis Mediterranei gerunt. Graeci multos deos deasque colunt et magnopere eorum iram timet: ideo magna templa dis aedificant et copiosa dona Superis Inferisque praebent. In Graecia multae urbes sunt sed praesertim memorantur Athenae poetarum ac philodophorum patriaet Spartapropter suam severam disciplinam clara.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 1 - Pagina 60 - 13c - Dei e sacrifici

Romani multos deos colunt: in deorum numero sunt Saturnus antiquus agriculturae deus Mercurius commercii divitiarumque patronus ac deorum nuntius Neptunus aquarum deus Ianus pacis bellique deus et Vulcanus ignis deus qui officinam in Aetna habet. In dearum numero sunt Diana ferarum atque silvarum dea Vesta familiae patrona et Minerva sapientiae dea. Romani variis caerimoniis et sacrificiis deos honorant: deis deabusque caeli victimae albae sacrificantur nigrae victimae deis deabusque Inferorum; silvarum et aquarum Nymphis myrti atque lauri coronae praebentur. Etiam nunc in Italia et praesertim Romae antiquorum templorum Romanorum multa vestigia exstant.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 1 - Pagina 66 - 19c - Spirito bellicoso dei Germani

Germani animus maxime bellicosus est; nihil enim nisi armati gerunt sed arma non sumunt antequam viri sunt. Cum adolescunt in concilium senum conveniunt et ibi arma scutum frameaque eis traduntur. In proelio decorum est inimicos superare et fugare autem probrosum est e pugna recedere vel ab inimicis fugari. Praecipuum Germanorum officium est vicos feminas liberosque defendere quare semper armis se exercent neque terram arant neque agros colunt. Agri enim dum viri continenter in finitimos bellum gerunt a feminis vel a servis coluntur.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 1 - Pagina 102 - 2 - Dedalo e Icaro

Clarus architectus Daedalus a Minoe rege vocatus in insulam Cretam cum filio suo Icaro pervenit et ibi aedificat labyrinthum domicilium Minotauri monstri quod Minois filius erat. Sed cum Daedalus insulam Cretam relinquere vult Minos licentiam profectionis architecto negat et Daedalum eisque filium in labirintho claudit. Tum Daedalus vir ingeniosus ac peritus suam filiique fugam parat:magna alas pennis ceraque extruit et eas filii humeris ac suis aptat. Ante fugam pater severis verbis filium monet:"Icare memento:noli altius volare quia alae ex cera sunt et calidi solis radii ceram fundunt!". Postea Daedalus Icarusque e labirintho evolant. In caelo Icarus alas beatus agitat et Dedali consiliorum oblitus ad solis radios nimium appropinquat. Daedalus frustra filium revocat; nam alarum cera tabescit et miser puer in pelagus praecipitat.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 175 - 1 - Agesilao e i Messeni

Agesilaus, Lacedaemoniorum rex, cum in Messeniam cum ingenti exercitu pervenisset, ut Messenios, qui a Sparta defecerant, in Lacedaemoniorum potestatem rursus redigeret, praemisit equites ut loca explorarent atque incolarum animos perspicerent. Ii Agesilao renuntiaverunt non solum homines arma arripuisse sed etiam mulieres et senes paratos ad pugnandum esse, ut libertatem suam defenderent. Exploratores postea addiderunt arma etiam servis distributa esse, quibus, si strenue pugnavissent, libertas promissa erat. Tum Agesilaus, Messeniorum consiliis cognitis ne suorum militum vitam frustra in discrimen adduceret, a Messenia discessit. Sciebat enim Messenios, cum de vita desperarent ac pro libertate pugnarent fortius idcirco dimicaturos esse.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 151 - 1 - Aneddoti sull'albero di pesco

Ut aliquot veteres scriptores ferunt, persica arbor nomen capit a Perside, ubi in hortis regiis colebatur et primum ab Alexandro eiusque comitibus reperta est. A Perside Macedones, cum Dareum regem vicissent, in Graeciam novam arborem transtulerunt, ut etiam Graeci eius fructus gustarent;a Graecia translata est in Italiam a Romanis paucis annis post Christum natum. Folium eius est linguae simile, flos subrutilus, fructus foris levi lanugine vestitus sed intus carnosus, pulpae plenus praeter os durum ac scabrum. Alexander Magnus tantum hanc(=questo) arborem dilexit ut eam etiam in Aegyptum importaverit ac eius ramis victores coronare voluerit. Alia mira de perseca abore narrantur: ut Christiani tradunt, haec(=questo) arbor suam umbram praebuit Iesu Christo cum parentibus in Aegyptum fugienti; quam ob rem(=per questo) imperator Iulianus, cum Christianos haberet, imperavit ut toto imperio persicae arbores exciderentur.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 122 - 1 - Morte del console Emilio Paolo

Bello Punico secundo Hannibal, postquam ter Romanos vicerat apud Ticinum, apud Trebiam atque apud Trasumenum lacum, ad Apuliam contendit. Ibi Carthaginiensium dux rursus cum Romanis conflixit et apud cannas insignem cladem Romanorum exercitui intulit, quia ipse consul Aemilius Paulus in acie mortem invenit. Nam confecto proelio, Cneus Lentulus, tribunus militum, dum equo fugit, consulem cruore oppletum super saxum sedentem viderat atque ei dixerat:" L. Aemili, equum meum cape et fuga salutem pete! Noli funestam hanc pugnam facere morte consulis!" Tribuno consul responderat: "Ego, Cn. Corneli, hic manebo ut officio meo satisfaciam. Tu abi et admone publice Romanorum patres ut urbem firmis praesidiis muniant, ne Roma ab Hannibale deleatur". Paulo post consul, ab hostibus undique circumventus, strenue pugnans cecidit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 123 - 2 - Il re travicello

Postquam immoderata libertas Atheniensium mores corrupit et licentia legum frenum solvit, Pisistratus tyrannus arcem occupavit. Tum Atheniensibus tristem servitutem flentibus, non quod tyrannus crudelis esset, sed quia civibus dominationi insuetis omnes unus grave erat, Aesopus hanc fabulam narravit. Olim ranae errantes liberae in amplis paludibus magno cum clamore ab Iove petiverunt regem ut dissolutos mores vi compesceret. Pater deorum risit atque ranis dedit tigillum, quod magno strepitu in stagnum cecidit. Dum ranae, metu perterritae, in limo latent, una tacite e stagno caput protulit, lignum attente exploravit et cunctas evocavit. Ranae timorem deposuerunt et inutile tigillum omni contumelia laeserunt, postea nonnullas ad Iovem miserunt alium regem petituras. Tum horribilis hydris, qui ingentem ranarum caedem fecit, ab Iove missus est. Frusta miserae ranae per totam paludem currebant ut fuga mortem vitaret: denique furtim Mercurium ad Iovem miserunt ut infelices adiuvaret. Sed deorum rex ranarum stultitiam duris verbis castigavit: <>. Aesopus Athenienses ita admonuit: <>.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 63 - 2 - Il senato romano (Eutropio)

Romulus, postquam urbem condidit, centum ex senioribus civibus legit, quos senatores appellavit propter senectutem. Senatorum consilio auxilioque regnavit atque omnia egit. Senatorum numerus prope idem fuit sub aliis regibus Romanis, sed post reges exactos, cum res publica instaurata est, senatorum numerus auctus est, quod viri qui summos magistratus, id est quaesturam, aedilitatem, plebis tribumìnatum, praeturam, censuram et consulatum, gesserant iure senatores fiebant. Senatores etiam patres appellabantur, quia et in secundis et in adversis rebus rei publicae tutores ac defensores putabantur. Antiquis temporibus senatus tantum ex patriciis constabat; sed, postquam magistratus, qui aditum ad senatum dabant, etiam plebi patuerunt, plebei quoque senatores facti sunt. Senatus de rei publicae rationibus, de bello, de pace, de foederibus et de multis aliis rebus deliberabat; de legibus agebat, consilia magistratibus dabat, provinciarum praefectos eligebat et in rei publicae discrimine dictatorem nominabat. Cum Roma in magno periculo fuit, servata est non solum civium constantia, sociorum fide et exercituum virtute sed etiam auctoritate atque prudentia senatus.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 187 - 2 - Sulle rive del fiume Bàgrada Attilio Regolo uccide un mostruoso serpente

M. Atilius Regulus, primus Romanorum ducum, exercitum in Africam traiecit, ubi non solum cum hominibus sed etiam cum monstris dimicavit. Nam olim factum est ut, cum apud flumen Bagradam Regulus castra posuisset, anguis mirae magnitudinis exercitum Romanum vexaret. Tradunt anguem multos milites ingenti ore corripuisse vel caudae verbere elisisse; nonnullos etiam pestilentis halitus afflatu exanimavisse. Sed monstrum telorum ictu perforari non poterat, quia dura squamarum lorica omnia tela facile repellebat. Tum Regulus, ut exercitum a gravi periculi liberaret, ad machinas confugit et ballistis anguem deiecit,qui tandem saxorum pondere oppressus iacuit. Sed sanguine suo flumen et vicinam regionem tantum infecit ut Romani castra movere coacti sint. Immanis monstri corium, centum et viginti pedes longum, Romam Regulus misit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 152 - 3 - Augusto e Mecenate

Maecenas eques Romanus fuit Augusti amicus cuius animum ardentem ac nobilem saepe ad bonum opportune et callide flexit. Interdum principem etiam a malis consiliis devocavit. Olim Augustus cum in tribunali ut iudex sederet multos homines capitis damnavit. Maecenas re cognita ad tribunal accurrit et ad imperatorem appropinquare temptavit sed frustra cum permagnus populi concursus esset. Itaque imperavit ut tabella sibi ferretur ubi haec verba calamo exaravit: "Surge tandem carnifex!" tabellam obsignavit et effecit ut Augusto traderetur. Augustus cum tabellam legit statim ius dicere cessavit ac neminem capitis amplius damnavit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 98 - 3 - Damone e Finzia

Cum Syracusarum tyrannus erat Dionysius, qui admodum crudelis erat ac cives cotidie variis modis excruciabat, Phintias Pythagoreus, suis civibus proficere volens, statuit eum necare. Sed, dum Phintias pugione tyrannum percussurus est, Dionysii custodes eum comprehenderunt et ad tyrannum perduxerunt, qui eum capitis damnavit. Phintias sententiam aequo animo accepit sed a tiranno tres dies petivit, ut posset matrem postremum revisere, et amicum Damonem sponsorem dedit. Dionysius, Damone in vincula coniecto, Phintiam liberavit. Phintias matrem revisit sed eius reditus admodum difficilis fuit, quia, prae pluvia vehementi, altum ac turbineum flumen transire non poterat. Die costituta iam milites Damonem pro Phintia necaturi erant, cum repente amicus pervenit. Dionysius, tanto fidei documento motus, Phintiae veniam concessit ambosque amicos incolumes dimisit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 276 - 3 - Il filosofo Diogene e il topo

Diogenes, omnium philosophorum acerbissimus, solus erat, amicorum inops. Nam, cum olim aliqui cives eum ad cenam invitavissent, ille inter epulas sine ulla temporis intermissione quae convivae dicebant derisit. Ex eo omnes eum evitaverunt nec quisquam ad cenam invitabat. Hanc solitudinem Diogenes aegre ferebat et quodam die, cum maestus cenaret, murem vidit qui huc illuc cursitabat, panis micas humi quaerens. Tum bestiolam paulisper contemplatus est et subridens secum locutus est: “Hic mus, parvo contentus, vitam beatissimam agit nec cuisquam amicitia eget; tu autem, Diogenes, quid doles?”. Statim animum erexit et, quamvis solus, vitam serenam egit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 288 - 3 - Il giudizio del re Salomone

Tantum Deus diligebat Salomonem ut ei sapientiam impertiverit. Quodam die Salomon ipsius sapientiae praeclarum specimen dedit. Cum duae mulieres in eadem domo habitarent, utraque eodem tempore puerum habuit. Unus ex his puerulis post aliquot dies animam nocte efflavit; mater subripuit puerum alterius mulieris dormientis et huius loco filium suum mortuum supposuit. Cum gravis altercatio inter mulieres facta esset, res ad Salomonem delata est. Difficilis erat atque perobscura quaestio, quod nullus erat testis. Rex autem, ut latentem veritatem exploraret: "Dividatur - inquit - puer de quo controversia est, et pars una uni mulieri, altera alteri detur". Crudeli iudicio falsa mater assensit, sed altera exclamavit: "Ne, rex, puer occidatur; malo istam eum totum sibi habere". Tum rex dixit :"Res manifesta est: haec est mater pueri", et huic illum attribuit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 249 - 3 - Un felice augurio

Lucius Paulus consul sorte designatus erat ut bellum cum Persa Macedonum rege gereret. Eo ipso die ubi ad vesperum domum e Curia rediit filiolam suam nomine Tertiam quae tunc erat admodum parva tristem ac lacrimantem invenit. Tum filiolam complexu excipiens ex ea tantae tristitiae causam quaesivit. "Pater mi - illa respondit- Persa periit!". Decesserat enim catellus quem puella maxime amabat nomine Persa. Tum ille: "Accipio- inquit- filia mea omen!". Arripuit igitur faustum omen Paulus et ex fortuito filiolae dicto quasi certam spem clarissimi triumphi animo praesumpsit.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 200 - 9b - Un ricco ignorante e il filosofo Aristippo

Olim ad Aristippum, clarissimum philosophum, venit homo ditissimus rogaturus ut filius erudiretur. Philosophus quia in maxima egestate erat, molestum atque incommodum munus non recusavit, sed pro mercede plurimos nummos postulavit. Pretium vero exterruit patrem qui, cum avarus indoctiorque homo esset, putavit mercedem petitam nimiam esse. Itaque indignationem aegre dissimulans exclamavit: Si ita est, filium minus doctum sed certe locupletiorem apud me retinebo; nam minore impensa mancipium emere possum. Stultissimo homini statim Aristippus respondit: At tu recte facis: eme mancipium, atque ita habebis duo!
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 257 - Nulla rende piacevole un cibo o una bevanda come la fame o la sete (Cicerone)

Darius in fuga, cum aquam turbidam et cadaveribus inquinatam bibisset, negavit se umquam bibisse iucundius. Numquam videlicet sitiens biberat! Nec esuriens Ptolomaeus ederat, cui peragranti Aegyptum, cum cibarius panis in misera casa datus esset, nullus cibus visus est illo pane iucundior. Quisnam tandem ignorat victum Lacedaemoniorum in philitis? Nam cum ibi cenavisset, tyrannus Dionysius negavit se iure illo nigro, quod cenae caput erat deletatum esse. Tum is, qui illa coxerat: " Minime mirum - inquit . condimenta enim defuerunt!". "Quae condimenta?" quaesivit Dionysius. "Labor in venatu, sudor, cursus ad Eurotam, fames, sitis ". - respondit ille - "His enim rebus Lacedaemoniorum epulae condiuntur!" . Nam uter cibus melior est? Obsonium optimum, cum cibum fastidimus, an panis atri frustum, cum fame enecti sumus?
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 2 - Pagina 240 - Risolutezza di Scipione dopo la battaglia di Canne

Post cladem Cannensem, in qua multa milia Romanorum militum perierant, pauci superfuerant, senatus, omnibus consentientibus, ad P.Cornelium Scipionem, admodum iuvenem, maximum imperium commisit, ut rei publicae saluti provideret. Olim ei, qui senatus consilio intererat, nuntiatum est aliquot nobiles iuvenes, de rei punlicae salute desperantes, statuisse, deserta italia, in asiam apud barbarum regem se transferre. Tum Scipio, consilio dimisso, statim ad illum,qui conspirationis auctor aret, advenit et, cum ibi concilium iuvenum, de quibus supra dictum ast, invenisset, stricto super illorum capita gladio: " ut ego- inquit - rem publicam romanam in adversis rebus non deseram , sic non sinam ream ab alio cive Romano deseri. Iurate igitur vos numquam patriam vestram deserturos (esse)!". Iuraverunt illi semper patriae Scipionique fideles fuerunt.
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 3 - Pagina 91 - 11 - Dipende dal punto di vista

Pastores quidam, ut amici carissimi nuptias celebrarent, complures oves ex suis gregibus mactaverant. Cum convivarum magnus numerus epulis adesset atque laetitiae increbresceret, lupus e proxima silva egressus ad domus ianuam accessit ad videndum quid eveniret. Cum tot ovium ossa, quae passim iacebant, vidit, pastore his verbis vituperavit:"Hoc iniustum est: nemo enim impedit quominus vos multas oves comedatis; si autem ego unam ovem sumo, vos statim cum fustibus ac canibus totam silvam pervestigatis ad me capiendum atque interficiendum". Tunc unus ex pastoribus respondit:" Dubium non est quin hoc iustum sit, quia nos nostras oves comedimus, non alienas!"
…continua

Nuovo Comprendere e Tradurre - Volume 3 - Pagina 122 - 19 - I mutamenti di vita troppo frequenti non sono utili né raccomandabili

Nusquam est qui ubique est. in peregrinatione vitam agentibus hoc evenit, ut multa hospitia habeant, nullas amicitias. Necesse est idem accidere iis qui nullius se ingenio familiariter applicant, sed omnia cursim et properantes transmittunt. Non prodest cibus, qui statim sumptus emittitur. Nihil sanitatem impedit aeque ac remediorum crebra mutatio. Non venit vulnus ad cicatricem, in quo crebra medicamenta temptantur. Non convalescit planta quae saepe transfertur. Librorum multitudo distrahit animum. Multa degustare est fastidientis stomachi: sed sapientem non fugit multos et varios cibos inquinare, non alere.
…continua