utfcode
utf8.sty 3.10 UTF-8 input encoding 13.06.2000
scanner for code UTF-8 installed.
Indice
1 Cambiamenti climatici 1
2 Il percorso verso la decarbonizzazione 2
2.1 Introduzione ai Gas Serra e all’Effetto Serra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
2.1.1 I Principali Gas a Effetto Serra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
2.2 Il Concetto di Decarbonizzazione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
2.2.1 Pilastri Fondamentali della Decarbonizzazione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
2.3 Analisi Settoriale e Strategie di Intervento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
2.4 Roadmap Politico-Normativa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
2.5 Conclusioni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
3 Fonti energetiche 4
3.1 Classificazione delle Fonti Energetiche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.2 Combustibili Fossili . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.2.1 Il Petrolio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.2.2 Carbone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.2.3 Gas Naturale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.3 Energia Nucleare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.3.1 Fissione Nucleare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3.3.2 Fusione Nucleare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.4 Fonti Rinnovabili . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.4.1 Energia Geotermica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.4.2 Energia Solare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.4.3 Energia Eolica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.4.4 Biomasse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.5 Vettori Energetici: Idrogeno . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3.5.1 Elettrolisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
4 Inquinamento atmosferico 7
4.1 L’Atmosfera Terrestre . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
4.2 Inquinamento Atmosferico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
4.2.1 Scala dell’Inquinamento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
4.2.2 Inquinamento Indoor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
4.3 Sorgenti e Classificazione degli Inquinanti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.3.1 Sorgenti Inquinanti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.3.2 Classificazione degli Inquinanti Atmosferici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.3.3 Particolato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.3.4 Effetti sulla Salute dell’Uomo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.4 Irraggiamento di un Corpo Nero . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.4.1 Spettri di Emissione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.5 Gas Serra e Cambiamenti Climatici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.5.1 Gas Serra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.5.2 Principali Sorgenti Emissive e Provenienza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
4.5.3 Potenziale di Riscaldamento Globale (GWP) e Stima Emissioni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.5.4 Inventario Nazionale delle Emissioni e degli Assorbimenti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.5.5 Interventi di Riduzione delle Emissioni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.6 Fenomeni Inquinanti Specifici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.6.1 Buco nell’Ozono . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.6.2 Piogge Acide . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
4.6.3 Inquinamento Urbano e Smog . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
5 Centrali elettriche 11
5.1 Energia Secondaria: Energia Elettrica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
5.1.1 Fabbisogno Energetico Nazionale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
5.2 Centrali Termoelettriche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
5.2.1 Diffusione e Concetti Generali . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
5.2.2 Centrale Termoelettrica Convenzionale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
5.2.3 Centrali a Carbone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
5.2.4 Centrali a Gas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
5.2.5 Centrali a Ciclo Combinato . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
5.3 Termovalorizzatori . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
5.3.1 Sezioni e Funzionamento di un Termovalorizzatore . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
5.4 Centrali Nucleari . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
5.4.1 Struttura e Funzionamento del Reattore . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
5.4.2 Incidenti e Sicurezza Nucleare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
5.4.3 Gestione delle Scorie Radioattive . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
6 Centrali elettriche parte 2 16
6.1 Dal Termoelettrico Fossile al Rinnovabile . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
6.1.1 Geotermoelettrico Italiano . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
6.1.2 Solare Termodinamico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
6.2 Centrali Idroelettriche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
6.2.1 Schema di un Impianto Idroelettrico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
6.2.2 Tipologie di Impianti Idroelettrici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
6.2.3 Classificazione degli Impianti Idroelettrici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
6.2.4 Turbine Idrauliche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
6.2.5 Pompe Idrauliche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.3 Sistemi Fotovoltaici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.4 Energia Eolica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.4.1 Generatore Eolico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
6.4.2 Sviluppo della Fonte Eolica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
7 Centrali elettriche parte3 20
7.1 Biomassa e Centrale a Biomassa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7.1.1 Definizione e Provenienza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7.1.2 Smaltimento dei Rifiuti Organici con Produzione di Energia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7.1.3 Pirolisi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7.1.4 Gassificazione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7.1.5 Digestione Anaerobica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
7.1.6 Digestori . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
7.1.7 Parametri che Influenzano il Processo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
7.1.8 Composizione e Usi del Biogas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
7.2 Confronto Economico ed Ambientale delle Centrali Elettriche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
7.2.1 Costi delle Centrali Elettriche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
7.2.2 Emissioni Inquinanti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
7.2.3 Impatto e Rendimento del Nucleare . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
8 Generazione di energia distribuita Verso l’nZEB 23
8.1 Terza Rivoluzione Industriale e Prestazione Energetica degli Edifici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.1.1 Terza Rivoluzione Industriale (Rifkin) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.1.2 Edificio ad Energia Quasi Zero (nZEB) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.1.3 Edificio ad Energia Netta Zero (Net Zero Energy Building) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.2 Efficienza Energetica nel Settore Edilizio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.2.1 Consumi del Settore Edilizio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.2.2 Efficienza del Sistema Edificio-Impianto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.2.3 Interventi di Riduzione del Fabbisogno . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
8.3 Uso delle Fonti Rinnovabili nell’Edilizia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.3.1 Fonti Energetiche Utilizzabili per la Generazione Distribuita . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.3.2 Impianti a Fonte Rinnovabile per l’Edilizia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.3.3 Obbligo dell’Uso di Fonti Rinnovabili in Edilizia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.3.4 Tecnologie Specifiche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.3.5 Emissioni Evitate . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.4 Smart Grid e Accumulo Energetico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.4.1 Smart Grid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
8.4.2 Accumulo Energetico e Batterie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
9 Legislazione sulla sostenibilità in edilizia Strumenti di lavoro 26
9.1 Direttive Europee e Normativa Italiana in Materia di Sostenibilità . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.1.1 Direttive Europee . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.1.2 Legislazione Italiana di Recepimento . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.1.3 Piano di Azione Nazionale e Strategia Energetica Nazionale (SEN) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.2 Programmi, Piani di Azione e Protocolli . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.2.1 Agenda 21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.2.2 Patto dei Sindaci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.2.3 Protocollo ITACA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.3 Agenda Globale per lo Sviluppo Sostenibile (Agenda 2030) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
9.3.1 Le 5 P dello Sviluppo Sostenibile . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.3.2 I 17 Obiettivi per lo Sviluppo Sostenibile (SDGs) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.4 Patto di Amsterdam e Agenda Urbana dell’UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.4.1 Le 12 Priorità e Partenariati Tematici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.5 Strumenti di Valutazione e Certificazione Energetica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.5.1 Life Cycle Assessment (LCA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.5.2 Attestato di Prestazione Energetica (APE) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.5.3 Titoli di Efficienza Energetica (Certificati Bianchi) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
9.5.4 Definizione dei Risparmi Energetici . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
10 Nuovi paradigmi energetici 29
10.1 Unità di Misura dell’Energia e Consumi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.1.1 Tonnellata Equivalente di Petrolio (tep) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.1.2 Consumi Pro Capite in Italia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.2 Tipologie di Energia e Fonti Energetiche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.2.1 Energia Primaria e Secondaria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.2.2 Classificazione delle Fonti Energetiche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.3 I Combustibili Fossili e il Sistema Energetico Attuale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.3.1 Limiti del Sistema Energetico Attuale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.3.2 Dipendenza dai Derivati del Petrolio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.3.3 Aumento della CO ed Effetto Serra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
2
10.4 Il Nuovo Paradigma Energetico e la Terza Rivoluzione Industriale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
10.4.1 I 5 Assunti di Base della Terza Rivoluzione Industriale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.4.2 Evoluzione della Rete Elettrica e Mobilità . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.5 L’Idrogeno come Vettore Energetico . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.5.1 Uso Combinato con Fonti Rinnovabili . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.5.2 Sicurezza dell’Idrogeno e Confronto con il GPL . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.5.3 Sviluppi Futuri dell’Idrogeno . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.6 Smart City, Burden Sharing e Implicazioni Socio-Economiche . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.6.1 Smart City . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.6.2 Burden Sharing e Patto dei Sindaci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
10.6.3 Nuovo Paradigma Economico e Sociale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
11 Eolico 31
11.1 Il Vento e l’Energia Eolica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
11.1.1 Principi Fisici del Moto dell’Aria . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
11.1.2 Venti a Livello Planetario . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
11.1.3 Fattori che Deter
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
Scarica il documento per vederlo tutto.
-
Lezioni, Fonti Energetiche Rinnovabili
-
Economia delle fonti energetiche rinnovabili - Appunti
-
Riassunto "Fonti energetiche rinnovabili"
-
Conversione dell'Energia e Fonti Rinnovabili